“Hayır, insan kendisini yeterli görünce azar.” (A’lak: 96/6-7)
Gazali’nin birisinin iyiliklere kendisini alıştırması ve onları doğa haline getirmesi halinde nefsinin kötülükler karşısında uyanmayacağını, kötülüklerin kendisine cazip gelemeyeceğini ifade etmesinden kastettiği eylemin kendisinden kaynaklandığı nefsin bu boyutudur.
Gazali, ilmi, ateşi görmek, marifeti de ateşte ısınmak şeklinde örneklendirir.
Razi’ye göre; nefsin bedensel arzularına şiddetle meyil etmesi ve onları gerçekleştirememesi, bir kimsenin bir şeye aşk bağı kurup onu elde etmediği zaman kalbinin onun üzerine kuvvetle yanışı gibi şiddetli ruhani bir yanmayı gerektirir. İşte “cehennem” budur.
Hüyam; susuzluk hastalığı
Bir çeşme ki adına sersebil derler. (Cennetle alakalı bir çeşme olsa gerek)
Razi’ye göre, “İnsanın en güzel uzvu yüzüdür, yüzün de en güzel uzvu gözleridir. Hur ve Iyn’ın her ikisi de hem fiziksel güzelliğe hem de engin ruhluluğa delalet ederler. Fiziksel güzelliğin göstergesi hur’dur, engin ruhluluğun da gözlerin genişliğidir yani ıyn’dır. Çünkü göz genişliği ona isabet eden/onunla ilintili olan ruhun enginliğinden kaynaklanır.”
